(19.04) 75. rocznica powstania w getcie warszawskim

75PG1

75 lat temu wybuchło powstanie w Getcie Warszawskim. Powstańcy z Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB) i Żydowskiego Związku Wojskowego stawili zbojny opór Niemcom, którzy zamierzali dokonać ostatecznej likwidacji getta. Bojownicy postanowili zginąć z bronią w ręku, by ocalić swoją godność...

 

Około tysiąc powstańców podjęło 19 kwietnia 1943 r. walkę z przeważającymi siłami niemieckimi w likwidowanym Getcie Warszawskim. Dziś w Warszawie odbywają się oficjalne obchody rocznicy. Część organizacji społecznych zorganizowało własne, niezależne obchody. O godz. 12 w stolicy rozległ się dżwięk syren dla uczczenia walki powstańców z getta. Na ulicach miasta wolontariusze Muzeum Historii Żydów Polskich Polin rozdają żółte papierowe żonkile, symbol pamięci o powstaniu.

 

Prezydent Andrzej Duda rozpoczął tegoroczne obchody rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim od wizyty na cmentarzu żydowskim w Warszawie, gdzie znajdują się groby powstańców. Prezydent złożył kwiaty przed pomnikiem Bundowców i Cukunftowców, a także przed macewą Stefana Władysława – symbolicznym grobie Pawła Frenkla i żołnierzy Żydowskiego Związku Wojskowego.

 

Główne uroczystości rocznicowe zaplanowano przed Pomnikiem Bohaterów Getta - monumencie wzniesionym na warszawskim Muranowie, gdzie w kwietniu i maju 1943 r. toczyły się walki powstańców z Niemcami. Uruchomione zostaną syreny alarmowe, o rocznicy przypomną także kościelne dzwony.

 

Wieczorem zaplanowano koncert "Łączy nas pamięć", który odbędzie się na placu przed Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Podczas koncertu wystąpią Chór Filharmonii Narodowej i Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach. Muzycy wykonają m.in. "Odę do radości" Ludwiga van Beethovena chcąc w ten sposób uczcić Żydowską Orkiestrę Symfoniczną i Chór Szir.

 

Od lipca 1942 r. hitlerowcy stopniowo realizowali tzw. Operację Reinhard, czyli deportacje zamieszkującej getto ludności do obozów koncentracyjnych i obozów zagłady. W efekcie, w kwietniu 1943 r. w getcie pozostało ok. 50-60 tys. Żydów (pierwotnie żyło tam ok. 500 tys. osób). Wśród nich ok. 1 tys. stanowili bojownicy konspiracyjnych organizacji żydowskich - głównie Żydowskiej Organizacji Bojowej oraz Żydowskiego Związku Wojskowego, którzy postanowili walczyć do końca.  

 

Do pacyfikacji powstania Niemcy rzucili kilka tysięcy policjantów i SS-manów pod dowództwem SS-gruppenfuhrera Jurgena Stroopa. Jednostki hitlerowskie z wyjątkowa brutalnością rozbijały opór powstańców burząc ulicę za ulicą i dom za domem, a ocalałych Żydów albo rozstrzeliwując na miejscu albo wysyłając do obozów.

 

Za symboliczny koniec powstania przyjmuje się datę 16 maja 1943 r., gdy Niemcy wysadzili w powietrze Wielką Synagogę.

 

Powstaniem kierowało dowództwo. Przywódcą powstania był do 8 maja 1943 r. dowódca ŻOB Mordechaj Anielewicz. Po śmierci Anielewicza na czele jednostek ŻOB stał zmarły w 2009 r. Marek Edelman. Edelman z grupą towarzyszy zdołał przedostać się kanałami na tzw. aryjską stronę. Po wojnie, przez wiele lat składał 19 kwietnia pod Pomnikiem Bohaterów Getta na Muranowie wiązankę żółtych kwiatów. Dlatego żonkil stał się symbolem pamięci o walce powstańców. Dlatego Muzeum Historii Żydów Polskich Polin organizuje co roku akcję "Żonkile". Wolontariusze, najczęściej młodzież z warszawskich szkół, rozdają na ulicach stolicy papierowe, symboliczne kwiaty.

 

(PS, GN)

 

Muzeum Polin przygotowało materiały edukacyjne dotyczace powstania w getcie. Edukatorzy muzeum zapraszają do korzystania z filmu "Nie było żadnej nadziei. Powstanie w getcie warszawskim 1943" jako narzędzia edukacyjnego. Historię zrywu można także zgłębić za pomocą nowej multiplatformy „Żydowska Warszawa” pod adresem http://warsze.polin.pl/pl, gdzie znajduje się m.in. komiks wyjaśniający skąd pochodzą żonkile  oraz szczegółowy opis wydarzeń z 1943 r.

 

>> Link do strony Muzeum Polin

 

>> Informacje o powstaniu w getcie oraz o obchodach 75. rocznicy zrywu mozna znaleźć także na portalu Muzeum Historii Polski i PAP Dzieje.pl

 

Fotografie: murale poświęcone powstaniu w getcie przy stacji Metro Centrum

75PG2