(20.03) Rzecznik Praw Obywatelskich krytykuje wskaźniki oceniania

Wskaźniki oceniania nauczycieli w tworzonych przez dyrektorów regulaminach mogą nie być obiektywne i nie odzwierciedlać rzeczywistych potrzeb szkół, a tym samym mogą łamać podstawowe prawa i wolności obywatelskie - ostrzegł Rzecznik Praw Obywatelskich dr Adam Bodnar w piśmie do minister edukacji Anny Zalewskiej

 

"Rzecznik Praw Obywatelskich, stojąc na straży wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji RP oraz w innych aktach normatywnych, z uwagą analizuje wszelkie sygnały środowiska nauczycielskiego, dotyczące zmian w systemie oceny pracy nauczyciela" - poinformował Adam Bodnar szefową MEN.

 

Rzecznik przyznał, że nowy system oceniania nauczycieli przegłosowany wraz z ustawą o finansowaniu zadań oświatowych budzi niepokój nauczycieli, dyrektorów i ekspertów. "O ile bowiem szczegółowe kryteria oceny pracy nauczyciela zostaną określone w akcie wykonawczym i jednocześnie będą wspólne dla wszystkich nauczycieli, o tyle wskaźniki oceny pracy nauczycieli, odnoszące się do poziomu spełniania poszczególnych kryteriów oceny pracy nauczycieli będą różne, zależne od postanowień zaproponowanych przez dyrektora danej szkoły w regulaminie. Kwestia ta w ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich wymaga zatem ponownej analizy oraz zmiany, takiej jaka nastąpiła w przypadku projektu rozporządzenia" - podkreślił RPO.

 

Rzecznika szczególnie niepokoi właśnie pomysł, by dyrektorzy w specjalnych regulaminach tworzyli wskaźniki oceny pracy nauczycieli odnoszące się do poziomu spełniania przez nich poszczególnych kryteriów. Jego zdaniem, taką konstrukcję należy ocenić negatywnie, ponieważ regulaminy nie są aktem prawa powszechnie obowiązującego. "Takie rozwiązanie oznacza zatem, że poziom realizowania przez nauczycieli takiego samego kryterium, wspólnego dla wszystkich nauczycieli będzie różny, zależny wyłącznie od dyrektora danej szkoły" - zauważył Adam Bodnar. I dodadł: "Przekazanie dyrektorom szkół do uregulowania w regulaminach tak ważnej kwestii, może rodzić obawy nauczycieli, iż dyrektorzy będą tworzyć wskaźniki oceny pracy w zależności od swoich indywidualnych upodobań, nie zaś od wynikającej z ustawy – Karta Nauczyciela – specyfiki pracy w danej szkole. Wprowadzony do ustawy – Karta Nauczyciela mechanizm w postaci zasięgnięcia opinii rady pedagogicznej oraz zakładowych organizacji związkowych nie jest bowiem gwarantem wprowadzenia przez dyrektorów szkół regulacji obiektywnych, faktycznie odnoszących się do typu, czy rodzaju szkoły".

 

Ponieważ nowy system oceniania nauczycieli będzie się wiązał w przyszłości z przyznaniem nauczycielowi specjalnego dodatku, to - zdaniem rzecznika - powinien on "być pod każdym względem jednolity dla wszystkich nauczycieli, a także niezależny od indywidualnych preferencji dyrektora szkoły". Szczególnie, że w ustawie znalazły się nieprecyzyjne sformułowanie, jak np. oczekiwanie, że wskaźniki w regulaminach będą uwzględniały "specyfikę pracy w danej szkole". Według RPO, "nie wiadomo, czy ustawodawca w tym przypadku miał na myśli tylko i wyłącznie specyfikę pracy w szkole, wynikającą z typu czy rodzaju szkoły bądź placówki, czy też specyfikę pracy, wynikającą jedynie z własnej oceny dyrektora szkoły".

 

"Niemniej jednak, w ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich, zasadnym jest przekazanie do uregulowania, co najmniej w rozporządzeniu, kwestii wskaźników oceny pracy nauczycieli określających poziom spełniania poszczególnych kryteriów. Rozwiązanie takie prowadziłoby bowiem do ich ujednolicenia dla wszystkich nauczycieli. Jednocześnie eliminowałoby to zagrożenie obowiązywania regulaminów skrajnie różniących się między sobą, mimo regulowania takiego samego procesu oceniania" - zauważył dr Bodnar.

 

Analogicznie RPO podważa możliwość tworzenia regulaminów oceniania pracy dyrektorów szkół, w których też znajdą się wskaźniki, tyle, że opracowane przez nadzór pedagogiczny.

 

"W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich niezagwarantowanie nauczycielom oraz dyrektorom szkół jednolitego sposobu oceny ich pracy, niezależnego od >>szkolnych<< bądź >>lokalnych<< uwarunkowań, może budzić wątpliwości pod kątem zapewnienia przestrzegania podstawowych praw i wolności przysługujących obywatelom" - podkreślił RPO.

 

(PS, GN)

ZałącznikWielkość
Pismo RPO do MEN.pdf530.63 KB